Teknolojinin gelişmesiyle birlikte suçların işlenme biçimleri de değişiyor. Son yıllarda adli dosyalarda sıkça karşımıza çıkan “IBAN mağdurları” meselesi de bunun en çarpıcı örneklerinden biri.
Bir kişi hesabını, banka kartını ya da hesap bilgilerini başka birine kullandırıyor. Ardından o hesap üzerinden bir dolandırıcılık gerçekleşiyor. Hesap sahibi ise çoğu zaman olayın tamamından habersiz olduğunu, dolandırıcılık kastı bulunmadığını söylüyor.
İşte asıl tartışma burada başlıyor:
Hesabı kullanılan kişi ile dolandırıcılığı gerçekleştiren kişi aynı sorumlulukta tutulabilir mi?
- Yargı Paketi ile getirilen düzenleme, yalnızca belirli ödeme araçlarını veya hesap kullanımını sağlamakla sınırlı kalan kişilerin durumunu yeniden ele alarak bu soruna önemli bir cevap vermektedir. Bu kişiler bakımından, şartların oluşması halinde cezada yarı oranında indirim öngörülmüştür.
Bu düzenleme, ceza hukukunun en temel ilkelerinden biri olan kusur ve orantılılık bakımından önemlidir.
Çünkü adalet, herkesin aynı cezayı alması değil; herkesin eylemindeki kusur ve kast oranında sorumlu tutulmasıdır.
Elbette IBAN’ını bilerek ve suç işlemek amacıyla kullandıran kişinin sorumluluğu tartışmasızdır. Ancak dolandırıcılık organizasyonunun içinde olmayan, yalnızca hesabını kullandırdığı için ağır bir ceza tehdidiyle karşı karşıya kalan kişiler açısından da somut olayın özelliklerinin dikkate alınması gerekir.
Bir avukat olarak kanaatim şu:
Ceza hukukunda en tehlikeli şey, suçu yalnızca sonuç üzerinden değerlendirmektir.
Kimin parayı gönderdiğine değil, kimin neyi bildiğine; hangi amaçla hareket ettiğine ve suçun gerçekleşmesindeki gerçek rolüne bakılmalıdır.
- Yargı Paketi’nin IBAN düzenlemesi bu açıdan önemli bir adım olmakla birlikte, uygulamada her dosyanın kendi somut koşulları içinde değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Çünkü adalet, yalnızca suçluyu cezalandırmak değil; suçun gerçek failini, suçtan habersiz kişiden ayırabilmektir.
Ve bazen bir IBAN, yalnızca bir banka hesabı değil; yanlış değerlendirildiğinde bir insanın hayatını değiştirebilecek bir dosyanın başlangıcı olabilir.
