Son dönemde kamuoyunun gündemine sıkça gelen ağır suçlarda, failin çocuk olması önemli bir tartışmayı beraberinde getiriyor: Suça sürüklenen çocuklar bakımından ceza sistemi ne kadar caydırıcı olmalı, çocuk adalet sistemi ise ne kadar koruyucu kalmalı?
Öncelikle kavramı doğru kullanmak gerekir. Hukuk dilinde “çocuk suçlu” değil, “suça sürüklenen çocuk (SSÇ)” ifadesi kullanılır. Çünkü çocukların suça karışmasında yalnızca gerçekleştirdikleri fiile değil; aile, sosyal çevre, eğitim, ekonomik koşullar ve özellikle yetişkinlerin yönlendirmesine de bakılması gerekir.
Son yıllarda çocukların suç örgütleri tarafından kullanılmasına ilişkin olayların artması, meselenin yalnızca çocuğa verilecek ceza üzerinden değerlendirilemeyeceğini açıkça ortaya koymaktadır. Bir çocuğu suç işlemeye yönlendiren, ona suç işlettiren veya onu suçun aracı hâline getiren yetişkinler varsa, asıl mücadele bu kişilerle de yürütülmelidir.
Elbette ağır suçlarda mağdurun adalet talebi ve toplum güvenliği göz ardı edilemez. Mağdurun yaşadığı acı karşısında “çocuk” kavramının cezasızlık algısı yaratacak şekilde yorumlanması da doğru değildir.
Ancak diğer taraftan, çocuğa yalnızca daha ağır bir ceza vermek de sorunun tamamını çözmez.
Çünkü cezayı artırmak, çocuğu suça sürükleyen nedeni ortadan kaldırmaz.
Bu nedenle SSÇ dosyalarında çocuğun yaşı, gelişim düzeyi, suça iştirak biçimi, sosyal çevresi, kimler tarafından yönlendirildiği ve yeniden topluma kazandırılması için hangi tedbirlerin uygulanabileceği birlikte değerlendirilmelidir.
Çocuk adaletinin amacı yalnızca cezalandırmak değil; çocuğun yeniden suç işlemesini önlemek ve topluma kazandırılmasını sağlamaktır. Bunun yanında mağdurun hakları ve toplumun güvenliği de aynı hassasiyetle korunmalıdır.
Yargı Paketi sonrasında tartışmanın yalnızca “çocuklara daha fazla ceza verilmeli mi?” noktasında kalmaması gerektiği kanaatindeyim.
Asıl sorulması gereken şudur:
Bu çocuk neden suça sürüklendi ve onu kim suça itti?
Çünkü bazen karşımızdaki kişi yalnızca suçun faili değil, aynı zamanda başka kişiler tarafından kullanılan bir çocuk olabilir.
Hukukun görevi bu iki gerçeği birlikte görebilmektir.
Gerçek adalet, yalnızca suç işleyen çocuğu cezalandırmak değil; çocukları suça sürükleyen düzeni de ortadan kaldırmaktır.
Daha az çocuğun suçla tanıştığı bir toplum, daha ağır cezaların verildiği bir toplumdan çok daha güçlü bir adalet sisteminin göstergesidir.
