31 Mart 1928 tarihinde sabaha karşı meydana gelen ve merkez üssü Tepeköy-Torbalı çevresi olan deprem, Cumhuriyet döneminin ilk büyük yıkıcı depremlerinden biri olarak tarihe geçti. Yaklaşık 6.5 büyüklüğündeki sarsıntı yalnızca Torbalı’yı değil, İzmir merkezini ve Batı Anadolu’nun geniş bir bölümünü etkileyerek büyük yıkıma neden oldu.
EN BÜYÜK YIKIM TORBALI VE ÇEVRESİNDE YAŞANDI
MERCALLİ şiddet ölçeğine göre IX (Yıkıcı) şiddetinde olduğu değerlendirilen depremde en ağır hasar Torbalı, Tepeköy, Çaybaşı, Aslanlar, Çapalı ve Hortuna’da meydana geldi. Sarsıntı İzmir’in yanı sıra Manisa, Bayındır, Tire, Ödemiş, Alaşehir ve Uşak’ta da hissedildi, birçok yapıda hasar oluştu.
BİNLERCE KİŞİ EVSİZ KALDI
DÖNEMİN farklı kaynaklarında can kaybı sayısı 16 ile 50 arasında değişirken, yüzlerce kişinin yaralandığı belirtiliyor. Yaklaşık 2 bin evin yıkıldığı veya ağır hasar gördüğü deprem sonrası binlerce vatandaş evsiz kaldı. Artçı sarsıntılar nedeniyle bölge halkı günlerce çadırlarda yaşam mücadelesi verdi.
DEPREM SIRASINDA İLGİNÇ DOĞA OLAYLARI YAŞANDI
TANIKLARIN aktardıklarına göre deprem öncesi ve sırasında yer altından güçlü uğultular duyuldu. Bazı vatandaşlar gökyüzünde kızıl ışıklar gördüklerini ifade ederken, zeminde uzun yarıklar oluştuğu ve bazı bölgelerde sıvılaşma meydana geldiği kaydedildi. Demiryolu hattındaki çökmeler nedeniyle tren seferleri de bir süre durduruldu.
ATATÜRK’TEN DESTEK VE DAYANIŞMA MESAJI
DEPREMİN ardından Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk, İzmir Valiliği’ne gönderdiği telgrafla yaşanan felaketten duyduğu üzüntüyü dile getirdi. Atatürk ayrıca kendi kişisel hesabından 10 bin lira bağışta bulunarak bölgedeki yaraların sarılmasına destek verdi.
TÜRKİYE’NİN İLK KAPSAMLI DEPREM ARAŞTIRMALARINDAN BİRİ YAPILDI
DEPREMDEN yaklaşık üç hafta sonra İstanbul Darülfünunu’ndan jeoloji uzmanları Torbalı’ya gelerek kapsamlı saha incelemeleri gerçekleştirdi. Hazırlanan raporda fay hatları, zemin özellikleri, köy köy hasar dağılımı, halktan alınan bilgiler ve yapıların yıkılma nedenleri ayrıntılı şekilde incelendi. Bu çalışma, Türkiye’nin ilk kapsamlı deprem saha araştırmalarından biri olarak kabul ediliyor.
GAZETELERİN MANŞETLERİNE TAŞINDI
DÖNEMİN ulusal gazetelerinde Torbalı’nın büyük bölümünün yıkıldığı, yardım trenlerinin bölgeye sevk edildiği, İzmir halkının yardım kampanyaları başlattığı ve kamu binalarında ciddi hasarlar oluştuğu geniş şekilde yer aldı.
Aradan yaklaşık bir asır geçmiş olmasına rağmen 31 Mart 1928 Torbalı Depremi, hem bıraktığı yıkım hem de bilimsel çalışmalara katkısıyla Türkiye deprem tarihinin en önemli olaylarından biri olarak hafızalardaki yerini koruyor.
